Nu Nmin meten in aanloop naar bemestingsplan komend seizoen

De oktobermaand en de eerste weken van november zijn voor de akkerbouwers vaak nog druk. Weliswaar zijn de aardappelen gerooid en zitten de uien achter de plank, maar ook de ‘late’ gewassen zijn inmiddels oogstbaar. Suikerbieten, peen en witlofpennen worden tussen de buien door gerooid, daarnaast wordt de nodige tijd besteed aan het inzaaien van de wintertarwe en -gerst. Nog eventjes en dan zullen ook alweer de eerste bemestingsplannen voor komend seizoen worden gemaakt. Voor een adequate invulling hiervan is het goed de Nmin-situatie op dit moment in kaart te brengen; zet dit op uw actielijstje de komende weken.

Oktober is nat verlopen, daarmee zien we ook op veel percelen plasvorming ontstaan. Essentieel is dat deze plassen in korte tijd weer wegzakken in de ondergrond. Is dit niet het geval, dan is dit een indicatie dat de bodem daar niet op orde is. Waarschijnlijk is er sprake van een compacte of storende laag op enige diepte waardoor de infiltratiecapaciteit van de hele bouwvoor niet optimaal is.
Markeer deze plek; fysiek ter plekke of meer hedendaags digitaal. Het oplossen van het ‘bodemprobleem’ op korte termijn is nu niet meer mogelijk; het neerslagoverschot de komende herfst- en wintermaanden zorgen ervoor dat er geen verbeteringen meer kunnen worden uitgevoerd. Wellicht is er na de teelt in 2026 ruimte om een probleemperceel aan te pakken, eventueel anders het jaar erna. Door het nu vast te leggen waar de problemen zich manifesteren vergemakkelijkt het op een later moment om gericht te kijken naar mogelijke oplossingen de bodemkwaliteit te verbeteren of te herstellen.

Emissie blijvend aandachtspunt

Een te nat profiel zorgt al snel voor denitrificatie van overgebleven stikstof in de bodem. Zeker op aardappelpercelen zal veel gegeven stikstof niet zijn opgenomen door de aardappelplant. Daarvan zal een deel óf uitspoelen via de drains (als nitraat) óf uiteenvallen en als N2 denitrificeren uit de bouwvoor ontsnappen naar de atmosfeer.
Vanaf november en december zullen de eerste bemestingsplannen voor het komende seizoen weer gemaakt worden. Nadenken over optimale inzet van stikstof en/of fosfaat vergroot de mogelijkheid voor een goede opbrengst met minimaal verlies naar het milieu en daarmee het voortduren van beperkende maatregelen. Het meten in het najaar van Nmin in percelen geeft een indicatie wat er nog achtergebleven is in de bouwvoor.

Bemestingniveaus en achterblijven van stikstof in de bouwvoor is onder andere afhankelijk van de inzet van groenbemesters en dierlijke meststoffen in het bouwplan. Houd er rekening mee dat stikstof in gewasresten als aardappelloof en suikerbietenblad niet gemeten wordt in de Nmin in het najaar. Deze makkelijk vrijkomende stikstof kan wel degelijk bijdragen aan het uitspoelen van stikstof naar het oppervlaktewater. Deze uitspoeling is niet te voorkomen, dus is optimale inzet van de bemesting noodzakelijk om zo laag mogelijk uit te komen in het najaar.

Wat het bij de optimalisering van de bemesting dan weer moeilijker maakt, is de efficiëntie van de verschillende gewassen om stikstof op te nemen (zie tabel). De getallen in de tabel gelden voor gronden die op orde zijn en geen verstoringen laten zien. Daarmee wordt de noodzaak van een goede bodemvruchtbaarheid en bodemstructuur nog maar eens onderstreept.

Tabel. Stikstofbenuttingsindex diverse akkerbouwgewassen. De index is berekend als de verhouding tussen opgenomen en de voor het gewas beschikbare stikstof. (Bron: NMI)nmin

Veel percelen zullen de komende weken worden geploegd. Het is een open deur, maar probeer de grond te keren onder zo droog mogelijke omstandigheden. Hiermee voorkom je een drablaag of het slippen van de tractorband in de veur waardoor versmering of een compacte laag onderin optreedt met beperking van de infiltratiecapaciteit tot gevolg. De hoofdgrondbewerking is immers niet het sluitstuk van de teelt maar de start van de nieuwe teelt!

Bron: Delphy