Rust- en vanggewassen: regels 2026 en voordelen bodem
De oogst is in volle gang, maar dit is ook hét moment om vooruit te kijken. Vanaf 2026 geldt voor zandgrond de verplichting tot rustgewassen, en ook vanggewassen blijven belangrijk. In dit artikel lees je de regels, kortingen en bodemvoordelen van deze gewassen.
Het is inmiddels herfst en de oogst is op veel plekken in volle gang. Als het weer wat rustiger wordt, is het een goed moment om vooruit te kijken naar het bouwplan van volgend jaar. De gewaskeuze wordt beïnvloed door meerdere factoren zoals vruchtwisseling, rassenkeuze, bodemgezondheid, afspraken met afnemers en deelname aan het GLB. Voor 2026 komt daar voor de zandgronden een belangrijke verplichting bij: het telen van een rustgewas.
Verplichting rustgewassen
Tussen 2023 en 2026 moet op alle zandpercelen een op de officiële RVO-lijst staand rustgewas zijn geteeld. Heeft een perceel hier nog niet aan deze verplichting voldaan, dan moet in 2026 alsnog een graan, hennep of een vroeg geoogst gewas worden ingezaaid, gevolgd door een onbemeste groenbemester (inzaai vóór 31 augustus). Dit geldt ook voor huurpercelen die in 2026 in gebruik zijn.
Let op: de gebruiker van het perceel in 2026 is verantwoordelijk voor het naleven van deze verplichting en draagt ook het risico van eventuele sancties. Controleer daarom tijdig via de kaartlagen van RVO welke percelen wel of niet aan de eis voldoen.
Vanggewassen en groenbedekking
Op zand- en lössgrond geldt dat na de meeste gewassen een vanggewas ingezaaid moet worden. Uitgezonderd zijn wintergewassen als suikerbieten, voederbieten en cichorei en waarvan de oogst na 1 november plaatsvindt. Suikerbieten bijvoorbeeld die vóór 1 november worden geoogst vallen NIET onder de wintergewassen. Wanneer er wintergraan of ander wintergewas gezaaid of gepland gaat worden, hoeft er ook geen vanggewas te worden gezaaid. De verplichting om een (winterhard) mengsel te zaaien is niet meer van toepassing.
- Een vanggewas moet uiterlijk 1 oktober ingezaaid worden.
- Zaai tussen 2 en 14 oktober: 5 kg N/ha korting op de stikstofnorm volgend jaar.
- Zaai tussen 15 en 31 oktober: 10 kg N/ha korting.
- Zaai vanaf 1 november of helemaal niet: 20 kg N/ha korting.
De groenbemester moet minimaal blijven staan tot 1 februari. Wilt u meetellen voor de eco-regeling ‘groenbedekking’? Dan geldt een verlengde termijn tot 28 februari 2026.
Belang voor bodem en opbrengst
Vanggewassen en groenbemesters zijn niet alleen een wettelijke verplichting, maar leveren ook directe voordelen voor de bodemkwaliteit. Ze verhogen het organische stofgehalte, verbeteren de vochtvoorziening, bevorderen de structuur en houden nutriënten beter vast. Daarnaast kunnen ze bijdragen aan het terugdringen van schadelijke aaltjes, mits de juiste gewassen wordt gekozen. Een verkeerd gekozen mengsel kan juist aaltjes vermeerderen. Gebruik daarom hulpmiddelen, zoals het aaltjesschema op Best4Soil, om een passende groenbemester te selecteren die aansluit bij de situatie van uw perceel.
Door een goede groenbemester te zaaien worden hoge Nmin-concentraties na een teelt vastgelegd en komen het komend teeltjaar weer beschikbaar. Dit levert meerwaarde op voor uw gewas en zorgt ervoor dat er minder uitspoelt.
Het advies is om een overzicht te maken van de status per perceel en hier het bouwplan voor 2026 op af te stemmen. Een tijdige keuze van rust- en vanggewas voorkomt beperkingen én benut kansen om de bodemvruchtbaarheid te verbeteren.
FAQ
Wat is een rustgewas en wanneer is het verplicht?
Op zandgrond moet tussen 2023 en 2026 een rustgewas geteeld zijn. In 2026 geldt de verplichting voor percelen die nog niet voldaan hebben.
Welke regels gelden voor vanggewassen?
Op zand- en lössgronden moet na de meeste gewassen een vanggewas worden ingezaaid. Te late inzaai betekent korting op de stikstofnorm.
Hoe lang moet een groenbemester blijven staan?
Tot minimaal 1 februari. Voor de eco-regeling ‘groenbedekking’ tot 28 februari 2026.
Wat zijn de voordelen van vanggewassen?
Ze verbeteren organische stof, structuur, vochtvoorziening en leggen stikstof vast voor het volgende gewas.
Bron: Delphy
